كه اگر در كتاب ما بر ما [ 365 - پ ] فرود آمدى ما آن روز عيد گرفتمانى . گفت : و آن كدام است ؟ گفت : * ( الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ ) * ، عمر گفت : من دانم كه اين آيت كى ( 1 ) فرود آمد و كجا فرود آمد ، و ما با رسول - عليه السّلام - حاضر بوديم و آن روز ما را عيد ( 2 ) بود و از پس ما جمله مسلمانان را عيد است تا به روز قيامت . و از رضا - عليه السّلام - پرسيدند حديث اين روز ، گفت : عيد اللَّه الاكبر و انّه فى السّماء اشهر منه فى الارض ، فى حديث طويل . و در بعضى اخبار آن است كه اين روز روز آدينه بود . و از عبد اللَّه عبّاس روايت كردند كه او گفت روز دوشنبه بود و از او روايت كردند كه او گفت : رسول را - عليه السّلام روز دوشنبه ولادت بود و روز دوشنبه از مكّه بيرون آمد و روز دوشنبه در مدينه شد و سورة المائده روز دوشنبه آمد و * ( الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ ) * روز دوشنبه آمد . اگر گويند دين خداى تمام نبود تا اين روز پس اين روز تمام شد ، گوييم دين خداى تعالى به حسب مصلحت خداى تعالى به يك بار فرو نفرستاد بل امرى از پس امرى و حكمى از پس حكمى ( 3 ) و آيتى از پس آيتى چون احكامى و امرى ( 4 ) كه خداى دانست كه صلاح مكلَّفان تا آن جاست بفرستاد ( 5 ) ، آخرش و ختم و تمامش اين روز بود . از اين جا روايت كردند كه پس از اين روز دگر هيچ حكمى و امرى و نهيى نيايد ( 6 ) . جوابى ديگر ( 7 ) از او آن است كه دين در همه وقت تمام بود و لكن به اضافه با آن كه پس از آن زياده مىشد ( 8 ) چون در هر وقتى آن مقدار كه بود مصلحت آن قدر بود آن تمام بود و لكن به اوقات مصلحت متغيّر مىشد خداى تعالى زياده مىكرد چندان كه بيشتر مىفزود ( 9 ) تمامتر بود به معنى آن كه بيشتر بود تا به حدّى رسيد كه بالاى آن در مصلحت زياده نبود پس ( 10 ) به اين وجه در اوّل و ميانه و آخر تمام بوده باشد به آن

--> ( 1 ) . لب : كه . ( 2 ) . لب : و عيد . ( 3 ) . وز : بل امرى و حكمى از پس حكمى . ( 4 ) . وز ، تب ، آج ، لب ، لت : اوامرى . ( 5 ) . اساس ، وز و مت : نفرستاد ، با توجّه به تب و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد . ( 6 ) . تب ، مر ، مت : نيامد . ( 7 ) . لب : جواب دگر . ( 8 ) . تب : مىباشد . ( 9 ) . مر : مىفرمود . ( 10 ) . اساس ، وز ، تب و مت : من ، كه چون معناى محصّلى نداشت با توجه به ديگر نسخه‌ها تصحيح شد .